Rodzina Bogiem silna

Wincenty Lewoniuk i 12 towarzyszy


(zm. 1874) - 鈍ieccy m璚zennicy podlascy z Pratulina.
M璚zennicy z Pratulina byli prostymi ch這pami z Podlasia. Zas造n瘭i niezwyk造m m瘰twem i przywi您aniem do swej wiary podczas prze郵adowa Ko軼io豉 katolickiego, kt鏎e mia這 miejsce na terenie zaboru rosyjskiego.
Ko軼i馧 unicki, b璠帷y w jedno軼i z Rzymem, powsta na mocy Unii Brzeskiej z 1596 roku. Doprowadzi豉 ona do zjednoczenia Ko軼io豉 prawos豉wnego na terenach Rzeczpospolitej z Ko軼io貫m katolickim i papie瞠m. Wyznawcy tego Ko軼io豉, po zjednoczeniu, nazywani s powszechnie unitami.
Prze郵adowania rosyjskie by造 wyj徠kowo krwawe i dobrze zorganizowane. Carowie zaczynali likwidacj Ko軼io豉 katolickiego od zniszczenia w豉郾ie Ko軼io豉 unickiego. Czynili to planowo i systematycznie. W roku 1794 caryca Katarzyna II zlikwidowa豉 Ko軼i馧 unicki na podleg造ch sobie ziemiach. W roku 1839 car Miko豉j I dokona urz璠owej likwidacji Ko軼io豉 unickiego na Bia這rusi i Litwie. W drugiej po這wie XIX w. na terenach zaj皻ych przez Rosj Ko軼i馧 unicki istnia ju tylko w diecezji che軛skiej, w Kr鏊estwie Polskim. Administracja carska zaplanowa豉 likwidacj tak瞠 tego Ko軼io豉. Car Aleksander II zaaprobowa program prze郵adowa.
Na stycze 1874 roku zaplanowano wprowadzenie obrz璠闚 prawos豉wnych do liturgii unickiej. Nast瘼nie mieli to zaakceptowa wierni, a rz康 rosyjski oficjalnie potwierdza przyst徙ienie danej parafii do Ko軼io豉 prawos豉wnego. Wcze郾iej usuni皻o biskupa i kap豉n闚, kt鏎zy nie zgadzali si na reformy prowadz帷e do zerwania jedno軼i z papie瞠m. Za swoj wierno嗆 zap豉cili oni zsy趾ami na Sybir, wi瞛ieniem lub usuni璚iem z parafii. Wierni 鈍ieccy, pozbawieni pasterzy, sami ofiarnie bronili swojego Ko軼io豉, jego liturgii i jedno軼i z papie瞠m, cz瘰to nawet za cen 篡cia.
W Pratulinie dosz這 do starcia z Kutaninem, carskim naczelnikiem powiatu. 秧da on, aby miejscowi parafianie oddali ko軼i馧 nowemu duszpasterzowi. Ludno嗆 nie zgodzi豉 si na oddanie 鈍i徠yni. Mieszka鎍y otrzymali kilka dni do namys逝. Kutanin powr鏂i do Pratulina w dniu 24 stycznia 1874 roku, ale nie sam, lecz z kozakami. 皋軟ierzami dowodzi pu趾ownik Stein. Na wie嗆 o tym przy cerkwi zebra豉 si niemal ca豉 parafia. Naczelnik za膨da kluczy cerkiewnych. Straszy zgromadzonych wojskiem. Otoczy ko軼i馧, zajmuj帷 pozycje za parkanem przyko軼ielnym.
Unici wiedzieli, 瞠 obrona 鈍i徠yni mo瞠 ich kosztowa utrat 篡cia. Szli do ko軼io豉, aby broni wiary i byli gotowi na wszystko. 疾gnali si z bliskimi w rodzinach, ubierali si od鈍i皻nie, poniewa, jak m闚ili, sz這 o naj鈍i皻sze sprawy. Nie mog帷 nak這ni unit闚 do rozej軼ia si ani gro嬌ami, ani obietnicami 豉sk carskich, dow鏚ca da rozkaz strzelania do zebranych. Widz帷, 瞠 wojsko ma nakaz zabijania stawiaj帷ych op鏎, wierni uniccy ukl瘯li na cmentarzu 鈍i徠ynnym i 酥iewem przygotowywali si do z這瞠nia 篡cia w ofierze. Umierali pe軟i pokoju, z modlitw na ustach, 酥iewaj帷 "安i皻y Bo瞠" i "Kto si w opiek". Nie z這rzeczyli prze郵adowcom, gdy jak m闚ili: "s這dko jest umiera za wiar". Pu趾ownik Stein wyda rozkaz, aby 穎軟ierze si przegrupowali, a nast瘼nie ustawili bagnety na karabinach i przygotowali do odebrania cerkwi przemoc. W鈔鏚 obro鎍闚 byli dawni 穎軟ierze carskiej armii, kt鏎zy znali zasady wojskowego rzemios豉. Wiedzieli, 瞠 穎軟ierze nie mog post瘼owa brutalnie wobec ludno軼i cywilnej. Wojsko przekroczy這 parkan i bij帷 ludzi kolbami karabin闚 i k逝j帷 bagnetami, torowa這 sobie drog do cerkwi.

Przy 鈍i徠yni w Pratulinie w dniu 24 stycznia 1874 roku ponios這 鄉ier za wiar i jedno嗆 Ko軼io豉 13 unit闚. Byli to:
Wincenty Lewoniuk, lat 25, 穎naty, pochodzi z Woroblina. By cz這wiekiem pobo積ym i cieszy si uznaniem u ludzi. Jako pierwszy odda 篡cie w obronie 鈍i徠yni.
Daniel Karmasz, lat 48, 穎naty, pochodzi z L璕闚. Jego syn m闚i, 瞠 ojciec by cz這wiekiem religijnym. Jako przewodnicz帷y bractwa podczas obrony ko軼io豉 stan掖 na czele z krzy瞠m, kt鏎y do dzisiaj jest przechowywany w Pratulinie.
ㄆkasz Bojko, lat 22, kawaler, pochodzi z L璕闚. Brat za鈍iadczy, 瞠 ㄆkasz by cz這wiekiem szlachetnym, religijnym i cieszy si dobr opini w鈔鏚 ludzi. W czasie obrony 鈍i徠yni bi w dzwony.
Konstanty Bojko, lat 49, 穎naty, pochodzi z Zaczopek. By ubogim rolnikiem i sprawiedliwym cz這wiekiem.
Konstanty ㄆkaszuk, lat 45, 穎naty, pochodzi z Zaczopek. By sprawiedliwym i uczciwym cz這wiekiem, szanowanym przez ludzi. W wyniku otrzymanych ran zmar nast瘼nego dnia, zostawiaj帷 穎n i siedmioro dzieci.
Bart這miej Osypiuk, lat 30, pochodzi z Bohukal. By 穎naty z Natali i mia dwoje dzieci. Cieszy si szacunkiem mieszka鎍闚. By uczciwy, roztropny i pobo積y. 妃iertelnie ranionego przewieziono go do domu, gdzie zmar modl帷 si za prze郵adowc闚.
Anicet Hryciuk, lat 19, kawaler, pochodzi z Zaczopek. By m這dzie鎍em dobrym, pobo積ym i kochaj帷ym Ko軼i馧. Id帷 do Pratulina z 篡wno軼i dla obro鎍闚, powiedzia do matki: "Mo瞠 i ja b璠 godny, 瞠 mnie zabij za wiar". Zgin掖 przy 鈍i徠yni 24 stycznia w godzinach popo逝dniowych.
Filip Kiryluk, lat 44, 穎naty, pochodzi z Zaczopek. Wnuk za鈍iadczy, 瞠 mia opini troskliwego ojca, dobrego i pobo積ego cz這wieka. Zach璚a innych do wytrwania przy 鈍i徠yni i sam odda 篡cie za wiar.
Ignacy Fra鎍zuk, lat 50, pochodzi z Der豉. By 穎naty z Helen. Mia siedmioro dzieci. Syn m闚i, 瞠 ojciec stara si wychowywa dzieci w boja幡i Bo瞠j. Wierno嗆 Bogu przedk豉da nad wszystko. Id帷 do Pratulina za這篡 od鈍i皻ne ubranie i ze wszystkimi si po瞠gna, przeczuwaj帷, 瞠 ju nie wr鏂i. Po 鄉ierci Daniela podni鏀 krzy i stan掖 na czele broni帷ych 鈍i徠yni.
Jan Andrzejuk, lat 26, pochodzi z Der豉. By 穎naty z Marin, mia dw鏂h syn闚. Uwa瘸ny by za cz這wieka bardzo dobrego i roztropnego. Pe軟i funkcj kantora w parafii. Odchodz帷 do Pratulina 瞠gna si ze wszystkimi, jakby to mia這 by ostatnie po瞠gnanie. Ci篹ko ranny przy ko軼iele, zosta przewieziony do domu, gdzie niebawem zasn掖 w Panu.
Maksym Gawryluk, lat 34, pochodzi z Der豉. By 穎naty z Dominik. Cieszy si opini dobrego i uczciwego cz這wieka. Ci篹ko ranny przy 鈍i徠yni, umar w domu dnia nast瘼nego.
Onufry Wasyluk, lat 21, pochodzi z Zaczopek. By praktykuj帷ym katolikiem, uczciwym i szanowanym w miejscowo軼i cz這wiekiem.
Micha Wawryszuk, lat 21, pochodzi z Der豉. Pracowa w maj徠ku Paw豉 Piku造 w Derle. Cieszy si dobr opini. Ci篹ko ranny przy ko軼iele, zmar nast瘼nego dnia w domu.

M璚ze雟two w Pratulinie nie by這 faktem odosobnionym. Szczeg鏊nie od stycznia 1874 roku ka盥a parafia unicka na Podlasiu pisa豉 swoje m璚ze雟kie dzieje. Car oficjalnie zlikwidowa unick diecezj che軛sk w 1875 roku, a unit闚 zapisa wbrew ich woli do Ko軼io豉 prawos豉wnego. Wierni tego nie przyj瘭i i za swoj wierno嗆 Ko軼io這wi katolickiemu p豉cili wielokrotnie 鄉ierci, zsy趾ami na Sybir, wi瞛ieniem, karami. Pozostawionym bez pasterzy unitom z tajn pos逝g kap豉雟k 酥ieszyli ksi篹a katoliccy z Podlasia oraz misjonarze z Galicji i regionu pozna雟kiego. Mocna wiara unit闚 i solidarna pomoc Ko軼io豉 katolickiego pozwoli造 przetrwa czas prze郵adowa i doczeka dekretu o wolno軼i religijnej cara Miko豉ja II z kwietnia 1905 roku. W tym w豉郾ie roku wi瘯szo嗆 unit闚 z Podlasia i lubelszczyzny przepisa豉 si do parafii rzymskokatolickich, gdy struktury Ko軼io豉 unickiego jeszcze wtedy nie istnia造.
Poniewa o m璚ze雟twie unit闚 z Pratulina zachowa這 si najwi璚ej dokument闚, biskup podlaski Henryk Prze寮ziecki wybra ich jako kandydat闚 na o速arze i przedstawicieli wszystkich m璚zennik闚, kt鏎zy na Podlasiu oddawali 篡cie za wiar i jedno嗆 Ko軼io豉.
Unici z Pratulina i innych parafii zostali od samego pocz徠ku uznani za m璚zennik闚 przez swoje rodziny, przez parafian, przez lud na Podlasiu, a tak瞠 przez Ko軼i馧 powszechny. Ho責 dla m璚ze雟kiej 鄉ierci unit闚 z這篡li papie瞠 Pius IX, Leon XIII i Pius XII. Ich ofiara pomog豉 mieszka鎍om Podlasia zachowa wiar i to窺amo嗆 narodow w ci篹kich czasach panowania ateistycznego komunizmu.
B這gos豉wiony Wincenty Lewoniuk i 12 Towarzyszy byli m篹czyznami w wieku od 19 do 50 lat. Z zezna 鈍iadk闚 i dokument闚 historycznych wynika, 瞠 byli lud幟i dojrza貫j wiary. Masakra przy ko軼iele zapewne trwa豉by d逝瞠j, gdyby nie wypadek postrzelenia 穎軟ierza przez innego kozaka. Przerwano wi璚 ogie i 穎軟ierze bez przeszk鏚 dotarli do drzwi cerkwi, kt鏎e otworzyli siekier. Do 鈍i徠yni wprowadzono rz康owego proboszcza. Rozproszony lud zbiera swoich rannych, kt鏎ych by這 oko這 180 os鏏. Cia豉 zabitych le瘸造 na cmentarzu ko軼ielnym przez ca陰 dob. Potem pogrzebano je bez豉dnie, wrzucaj帷 do wsp鏊nej mogi造, kt鏎 zr闚nano z ziemi, aby nie pozostawi 瘸dnego 郵adu po poch闚ku. Miejscowi ludzie jednak dobrze zapami皻ali to miejsce. Zostali pogrzebani przez wojsko rosyjskie bez szacunku i bez udzia逝 najbli窺zej rodziny. Po odzyskaniu przez Polsk niepodleg這軼i w 1918 roku gr鏏 m璚zennik闚 zosta nale篡cie upami皻niony. 18 maja 1990 roku szcz徠ki M璚zennik闚 zosta造 przewiezione z grobu do 鈍i徠yni parafialnej.
Obrona 鈍i徠yni otoczonej uzbrojonym wojskiem nie by豉 skutkiem chwilowego przyp造wu gorliwo軼i, ale konsekwencj g喚bokiej wiary mieszka鎍闚 Pratulina. M璚zennicy uniccy pod wieloma wzgl璠ami s podobni do m璚zennik闚 z pierwszych wiek闚 chrze軼ija雟twa, kiedy to pro軼i wierni gin瘭i za odwa積e wyznawanie wiary w Chrystusa.
Do grona b這gos豉wionych m璚zennicy pratuli雟cy zostali wprowadzeni przez 鈍. Jana Paw豉 II w dniu 6 pa寮ziernika 1996 roku, w rocznic 400-lecia zawarcia Unii Brzeskiej. Trzy lata p騧niej, w czerwcu 1999 r. w homilii podczas Mszy 鈍. odprawianej w Siedlcach papie m闚i m.in.:
M璚zennicy z Pratulina bronili Ko軼io豉, kt鏎y jest winnic Pana. Oni tej winnicy pozostali wierni a do ko鎍a i nie ulegli naciskom 闚czesnego 鈍iata, kt鏎y ich za to znienawidzi. W ich 篡ciu i 鄉ierci wype軟i豉 si pro軸a Chrystusa z modlitwy arcykap豉雟kiej: "Ja im przekaza貫m Twoje s這wo, a 鈍iat ich znienawidzi (...). Nie prosz, aby ich zabra ze 鈍iata, ale by ich ustrzeg od z貫go. (...) U鈍i耩 ich w prawdzie. S這wo Twoje jest prawd. Jak Ty Mnie pos豉貫 na 鈍iat, tak i Ja ich na 鈍iat pos豉貫m. A za nich Ja po鈍i璚am w ofierze samego siebie, aby i oni byli u鈍i璚eni w prawdzie" (J 17, 14-15. 17-19). Dali 鈍iadectwo swej wierno軼i Chrystusowi w Jego 鈍i皻ym Ko軼iele. W 鈍iecie, w kt鏎ym 篡li, z odwag starali si prawd i dobrem zwyci篹a szerz帷e si z這, a mi這軼i chcieli pokonywa szalej帷 nienawi嗆. Tak jak Chrystus, kt鏎y za nich w ofierze odda samego siebie, by byli u鈍i璚eni w prawdzie - tak te oni za wierno嗆 prawdzie Chrystusowej i w obronie jedno軼i Ko軼io豉 z這篡li swoje 篡cie. Ci pro軼i ludzie, ojcowie rodzin, w krytycznym momencie woleli ponie嗆 鄉ier, ani瞠li ulec naciskom niezgodnym z ich sumieniem. "Jak s這dko jest umiera za wiar" - by造 to ostatnie ich s這wa.
安i皻o patronalne 26 stycznia.

http://www.brewiarz.katolik.pl/